أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

238

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

ضرب جيب تمام عرض مكّه را در جيب اختلاف طول كه IV 6 ؟ ؟ ؟ 24 ؟ ؟ 11 ؟ 17 1538 است بر آن تقسيم كنيم ، ؟ ؟ 50 ؟ 39 ؟ 56 به‌دست مىآيد كه قوس آن ؟ ؟ 15 ؟ 48 ؟ 70 اندازهء دورى سمت قبله از نقطهء جنوب تمام در دايرهء افق غزنه است . و برهان آن چنين است : ABG [ شكل 65 ] افق غزنه است با قطب e ، و AeG نصف النهار آن است با قطب غربى B بدان جهت كه مكّه در مغرب آن واقع است ، [ شكل 65 ] و BH ربع معدّل النّهار با قطب T . چون دايرهء نصف النّهار TL مكّه را رسم كنيم ، HL اختلاف طول [ مكّه و غزنه ] مىشود ؛ LM را برابر با عرض مكّه جدا مىكنيم كه در اين صورت نقطهء M سمت الرّاس مردم مكّه خواهد شد ؛ بر دو نقطهء e و M دايرهء عظيمه‌اى رسم مىكنيم كه امتداد قبله بر روى همان است و اگر S محل تقاطع اين دايره با افق [ غزنه ] باشد ، همين نقطه سمت قبله است كه بعد آن از نقطهء A كه جنوب